กาแฟโบราณบ้านร่าหมาด

ตำนานและที่มาของชื่อหมู่บ้าน: ชุมชนบ้านร่าหมาดเดิมมีชื่อว่า "หลาดตุ๊หยัง" ต่อมาชื่อหมู่บ้านถูกเปลี่ยนตามความเชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ชาวบ้านนิยมบนบานและสร้างศาลตามที่นับถือ เช่น ศาลโต๊ะกุรน ศาลโต๊ะแหรับ และศาลโต๊ะกร้าหมาด จึงกลายเป็นที่มาของชื่อหมู่บ้าน "ร่าหมาด" ในปัจจุบันวัฒนธรรมกาแฟ "โกปี๊" และวิถีชีวิต: กาแฟโบราณหรือที่ชาวใต้เรียกตามสำเนียงจีนว่า "โกปี๊" เป็นเครื่องดื่มยามเช้าที่นิยมมากในภาคใต้ตอนล่าง ชาวบ้านร่าหมาดได้รับเอาวัฒนธรรมนี้มาพร้อมกับการตั้งถิ่นฐาน วิถีชีวิตเรียบง่ายของชาวชุมชนผูกพันกับอาหารเช้า เช่น ขนมต้มใบมะพร้าว ข้าวเหนียวปิ้งห่อใบคลุ้ม ซึ่งนิยมรับประทานคู่กับกาแฟโบราณ จนกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการทำกาแฟโบราณเป็นอุตสาหกรรมเล็กๆ ในชุมชนสูตรที่สืบทอดกันมา: สูตรกาแฟโบราณบ้านร่าหมาดได้รับการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น เริ่มต้นจาก นางเกี้ย สุภาพ สืบทอดมาถึง นางกุศล ซื่อตรง และในปัจจุบันได้มีการจัดตั้ง กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรวิสาหกิจชุมชนกาแฟโบราณร่าหมาด เพื่อพัฒนาและสืบสานภูมิปัญญานี้ โดยมี นางกิตติมา ถิ่นเกาะยาว เป็นประธานกลุ่มกระบวนการผลิตแบบโบราณ: ความโดดเด่นของกาแฟโบราณบ้านร่าหมาดอยู่ที่ขั้นตอนการผลิตที่ ยังคงใช้วิธีโบราณจริงๆ โดยแทบไม่มีเครื่องจักรเข้ามาเกี่ยวข้อง ทุกขั้นตอนใช้กำลังคน (โดยเฉพาะกลุ่มสตรีสูงวัยในชุมชน) และวัสดุจากธรรมชาติ:

• วัตถุดิบ: ใช้เมล็ดกาแฟพันธุ์ โรบัสต้า โดยรับซื้อจากบ้านคลองท่อมเนื่องจากในชุมชนมีผลผลิตไม่เพียงพอ
• การคั่ว: คั่วเมล็ดกาแฟด้วย เตาฟืน แทนแก๊สจนเมล็ดกาแฟสดมีสีดำ
• การเคี่ยวน้ำตาล: เคี่ยวน้ำตาลทรายแดงและน้ำตาลทรายขาวในปริมาณเท่าๆ กันจนกลายเป็นยางมะตูม
• การผสม: นำเมล็ดกาแฟที่คั่วแล้วมาผสมกับน้ำตาลที่เคี่ยวเสร็จแล้ว จากนั้นยกลงทิ้งไว้ให้เย็น
• การตำและร่อน: นำกาแฟที่เย็นแล้วมา ตำในครกไม้ ให้ละเอียด แล้วนำมาร่อนเอาแต่เนื้อกาแฟที่ละเอียด ก่อนจะบรรจุใส่ผลิตภัณฑ์เพื่อจำหน่าย